با الرَّحْمن الرَّحيم » « 1 » و مالِكِ يَوْمِ الدّين » « 2 » ريشهء غضب كنده مىشود و با إِيِّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ » « 3 » دو شاخهء خطرناك كبر و عجب بريده مىگردد ! چون به صراط مستقيم رسد ، از شرّ هوا راحت مىشود و چون هوا برود آفت كفر و بدعت نابود گردد . و با توجه به وضع خطرناك مغضوبين و ضالّين كه بر اثر حسد به اولياى خدا دست به مخالفت با حقايق الهيّه زدند و به غضب حق و گمراهى دچار شدند ، مرض سهمناك حسد چون مرغى از قفس قلب پريده و فرار مىنمايد . راستى ، اگر مواظب وضع نفس نباشيم كار را به جايى مىرساند كه به تمام رذايل گرفتار شود و از همهء حسنات دور بماند ، آنوقت تمام روزنه‌هاى نجات به روى انسان بسته مىشود و از آدمى جز شرّ و ضرر و خسارت و زيان بر جا نماند . بر ما واجب است كه در شبانه روز ساعتى را با نفس خود خلوت كرده و به وضع او برسيم و با او سخن گفته وى را محاكمه كنيم . مواظبت بر نفس ابن سِماك هر روز به نفس خود خطاب مىكرد : يا نَفْسُ تَقولينَ قَوْلَ الزّاهِدينَ و تَعْمَلينَ عَمَلَ الْمُنافِقينَ و فِى الْجَنَّةِ تَطْمَعينَ ! هَيْهاتَ ، إنَّ لِلْجَنَّةِ اقَواماً آخَرينَ و لَهُمْ أعْمالٌ غَيْرُ ما تَعْمَلينَ . « 4 » اى نفس ! گفتارت ، گفتار زاهدان ولى كردارت كردار منافقان است ، در اين صورت به بهشت حق طمع مىورزى ! چه اندازه از حقيقت دورى ! بهشت را مشتريان ديگرى است و براى آنان عملى غير از عمل توست .

--> ( 1 ) - فاتحه ( 1 ) : 3 . ( 2 ) - فاتحه ( 1 ) : 4 . ( 3 ) - فاتحه ( 1 ) : 5 . ( 4 ) - روضة الواعظين ، نيشابورى : 2 / 415 .